PODHALAŃSKI SERWIS INFORMACYJNY Podhalański Serwis Informacyjny WATRA

Zakopane

Kultura

Patronat medialny WATRA

Anna Górska i architektura schronisk

Wtorek, 12 marca 2013 r.
Autor: Anna Karpiel-Semberecka

fot. Anna Karpiel-Semberecka9 marca w Centrum Edukacji Przyrodniczej Tatrzańskiego Parku Narodowego została otwarta wystawa pt. „Górska — architektura schronisk”, poświęcona najbardziej znanemu wycinkowi twórczości Anny Górskiej. Organizatorem wystawy jest TPN oraz rodzina Anny Górskiej przy współpracy Muzeum Tatrzańskiego.


Wystawę otworzył Marcin Guzik z TPN-u, Anna Schumacher - zakopiańska artystka i wnuczka Anny Górskiej oraz Zbigniew Moździerz z Muzeum Tatrzańskiego. Wzięła w niej udział także Ewa Górska-Schumacher, córka architektki.

Pretekstem zorganizowania ekspozycji była dziesiąta rocznica śmierci Anny Górskiej, która minęła 23 czerwca 2012 r., a także nadchodząca setna rocznica jej urodzin, która upłynie 8 czerwca 2014 r. Wystawa otwiera cykl wydarzeń, których celem jest nie tyle przypomnienie jej dzieł i działalności, co przywracanie im właściwego miejsca w dorobku architektonicznym Podhala, Polski, a nawet szerzej — Europy.

- Anna Górska była architektem znanym i docenianym. Była także w centrum zainteresowania badaczy historii architektury i sztuki. Ta wystawa jest kolejnym krokiem w upowszechnianiu wiedzy na temat jej życia i twórczości. Tą wystawą chcemy postawić tezę, że jej twórczość jest ściśle związana z początkami i genezą stylu nowozakopiańskiego. Lata 1945-1960 można nazwać epoka Anny Górskiej. Chodziło nam także o odpowiedź na pytanie, jak w ponurej rzeczywistości politycznej PRL-u mogły powstawać rzeczy dorównujące dziełom w Europie zachodniej i Ameryce., a także o pokazanie Anny Górskiej nie tylko w suchych datach i zwymiarowanych projektach, ale jako artystki pełnej pomysłów – wyjaśniał podczas wernisażu Zbigniew Moździerz z Muzeum Tatrzańskiego, który brał udział w przygotowaniu wystawy.

Z kolei w czerwcu odbędzie się duża retrospektywna wystawa poświęcona całości twórczości Anny Górskiej, czyli architekturze, designowi i plastyce.


 

Anna Górska (z domu Tołwińska) urodziła się w Krakowie 8 czerwca 1914 r. W 1923 r. wraz z matką zamieszkała w Zakopanem, ale jeszcze jako mała dziewczynka wyjeżdżała stąd do Szwajcarii, gdzie pobierała nauki w szkole dla dziewcząt. Wykształcenie średnie zdobywała już w Zakopanem, uczęszczając do Prywatnego Sanatoryjnego Gimnazjum im. Bł. Ładysława z Gielniowa przy ul. Nowotarskiej, potocznie zwanego „Szarotką”. Było to gimnazjum dla dziewcząt, w którym jej Mama uczyła przyrody. Tu w 1931 r., w wieku 17 lat, Anna zdała egzamin maturalny.

W 1933 r. podjęła studia na Wydziale Architektury Politechniki Lwowskiej. W 1935 r. zmieniła miejsce studiów na Politechnikę Warszawską, gdzie zetknęła się z najwybitniejszymi polskimi architektami okresu międzywojennego, m.in. Tadeuszem Tołwińskim (wbrew zbieżności nazwisk nie byli spokrewnieni), ówczesnym dziekanem Wydziału Architektury oraz Bohdanem Pniewskim, którzy wywarli znaczący wpływ na późniejszą twórczość architektoniczną Hanki, jak ją nazywali najbliżsi. Jeszcze w czasie studiów, w 1936 r., Anna wykonała swój pierwszy projekt ‑ przebudowę świeżo zakupionego przez rodziców domu z 1912 r. położonego na Małym Żywczańskiem, w willę „Pod Reglem”. Przebudowa ta utrzymana w duchu stylu zakopiańskiego drugiego, nawiązywała do powstających w tym czasie drewnianych willi Stefana Meyera i Franciszka Kopkowicza.

Studia ukończyła w 1939 r., tuż przed wybuchem II wojny światowej. W okresie okupacji przebywała w Zakopanem, gdzie pracowała w kierowanym przez Stefana Żychonia wydziale budowlanym Zarządu Miejskiego (Der Stadtkommissar in Zakopane — Bauabteilung). Stefan Żychoń, również absolwent Wydziału Architektury Politechniki Warszawskiej (1935), a asystent na tymże wydziale, zdołał sprowadzić w czasie okupacji kilku wybitnych architektów, takich jak Juliusz Żórawski, Jerzy Mokrzyński, Marian Sulikowski. W „Bauamcie” pracowali także Janusz Warunkiewicz, Jędrzej Czarniak oraz Michał Górski.

Michał Górski (1911–1985), przyszły mąż i współpracownik Anny, był inżynierem budowlanym i sportowcem. Przed II wojną światową był znanym zawodnikiem uprawiającym narciarstwo biegowe i kombinację norweską, uczestnicząc m.in. w Igrzyskach Olimpijskich w Garmisch Partenkirchen (1936). Annę i Michała połączyły wspólne pasje: narciarstwo i turystyka górska oraz troska o architektoniczne oblicze regionu. Pobrali się w 1942 r., a rok później urodziła się ich jedyna córka Ewa.

Mimo ciężkich lat okupacji architekci „Bauamtu”, dzięki warunkom jakie wywalczył dla nich Stefan Żychoń, mieli możliwość realizowania wielu interesujących projektów, których Anna Górska była projektantem lub współprojektantem. Była to jednak praca dla Niemców. Jak wspominała, „dla oderwania się od koszmaru rzeczywistości, snułam na papierze szkice jakiegoś niesprecyzowanego schroniska”.

Zaraz po wojnie Anna Górska pracowała w Warszawie w pracowni dawnego profesora Bohdana Pniewskiego. Do Zakopanego powróciła w 1946 r. i początkowo była zatrudniona w zakopiańskiej Szkole Przemysłu Drzewnego. W 1947 r., gdy pracowała już w zakopiańskim oddziale Miastoprojektu Kraków, otrzymała propozycję zaprojektowania schroniska na Hali Ornak, co na wiele lat miało wpływ na dalszą jej twórczość architektoniczną. Tak jak lata rozwoju stylu zakopiańskiego można nazwać „Epoką Witkiewicza”, to lata 1947–1960 rozwoju stylu nowozakopiańskiego można nazwać „Epoką Anny Górskiej”. W tym czasie powstały wszystkie prezentowane na wystawie obiekty. Jedynie niezrealizowane projekty schronisk nad Morskim Okiem (1959) oraz na Hali Miętusiej (1975) nie reprezentują tego nurtu architektonicznego i dla wielu miłośników architektury będą swoistą niespodzianką.

Zbigniew Moździerz - Muzeum Tatrzańskie

Zobacz w naszym sklepie:
  • Grafika Folk w ramce XGrafika Folk w ramce XGrafika Folk to autorska, oryginalna czarno-biała grafika w stylu ludowym. Autorski wzór zainspirowany polską sztuką ludową oraz motywami z regionu Podhala...
    55 zł
  • Wisiorek "Ogródek 3"Wisiorek "Ogródek 3"Wisiorek, z sukna, filcu i cekin. Średnica zawieszki 6 cm. Obw. 70 cm.
    30 zł
  • Wisior "Kula Jadeitu"Wisior "Kula Jadeitu"Wisior z dużą /średn. 2,5 cm./ i stosunkowo ciężką, z grawerowaną we wzór, kulą jadeitu. Resztę stanowią oponki amazonitu /mniejsze, przeźroczyste/ , oponki...
    100 zł

Galerie zdjęć:


Powered by WEBIMPRESS
Podhalański Serwis Informacyjny "Watra" czeka na informacje od Internautów. Mogą to być teksty, reportaże, czy foto-relacje.
Czekamy również na zaproszenia dotyczące zbliżających się wydarzeń społecznych, kulturalnych, politycznych.
Jeżeli tylko dysponować będziemy czasem wyślemy tam naszego reportera.

Kontakt: kontakt@watra.pl, tel. (+48) 606 151 137

Powielanie, kopiowanie oraz rozpowszechnianie w jakikolwiek sposób materiałów zawartych w Podhalańskim Serwisie Informacyjnym WATRA bez zgody właściciela jest zabronione.