Wspólny śpiew „Pieśni Janusza” Wincentego Pola w 190-lecie pierwodruku oraz prezentacja ich autografu ze zbiorów Biblioteki Kórnickiej

Z okazji 11 Listopada w całym kraju organizowane jest wspólne śpiewanie pieśni patriotycznych. Wydarzeniem ze wszech miar wyjątkowym było wspólne śpiewanie „Pieśni Janusza” na Zamku w Kórniku. 8 listopada Bibliotek Kórnicka PAN zorganizowała wspólny śpiew „Pieśni Janusza” Wincentego Pola w 190-lecie pierwodruku wraz z prezentacją ich autografu ze zbiorów Biblioteki Kórnickiej. Słowo wstępne wygłosił prof. Wiesław Ratajczak. Spotkanie urozmaicone gawędą prowadził Jacek Kowalski – śpiew, gitara romantyczna i Henryk Kasperczak - gitara romantyczna.

W roku 1832 w Dreźnie Adam Mickiewicz przeczytał debiutancki zbiór Wincentego Pola „Pieśni   Janusza” i zachwycił się nim. Powiedział wtedy Polowi: ”Daję ci  patent na pisanie piosenek…Zejdź do chaty i małego dworku i mów tym językiem, jakim zacząłeś…Jeżeli poezje twoje obejdą w odpisach ziemie polskie i powrócą do ciebie, staną się one twoją, ale cząstką własności narodu”

Stało się jak przepowiedział wieszcz. Pieśni Pola nim jeszcze zostały ogłoszone drukiem w roku 1835 rozeszły się po kraju o otworzyły nową erę  w literaturze narodowej, stając się zalążkiem kanonu polskiej pieśni patriotyczne, żywego do dziś. Rękopis „Pieśni Janusza”, dedykowany Laudynie z Działyńskich Potockiej, siostrze Tytusa Działyńskiego, znajduje się w zbiorach Biblioteki Kórnickiej.

Pieśni Janusza Wincentego Pola, podbiły  serca Polaków, a swego autora uczyniły najsławniejszym polskim poetą. Prąd ten, równie silny na emigracji jak i w kraju, porwał także Chopina, który poruszony pięknością tych wierszy i ich niezwykłą  muzykalnością, do kilkunastu napisał niezrównanie piękną muzykę.

Dziękujemy profesorowi  Wiesławowi Ratajczakowi członkowi naszego Stowarzyszenia  za zaproszenie na tę wspaniałą uroczystość. Był i profesor Radosław Okulicz - Kozaryn  z małżonką.  

Z  „Pieśni Janusza” Wincentego Pola  

Śpiew z mogiły

1. Lecą liście z drzewa , co wyrosło wolne;

 Nad mogiłą śpiewa jakieś ptaszę polne.

 Nie było- nie było, Polsko dobra tobie,

wszystko się prześniło, a twa dziatwa w grobie.

1. Popalone miasta, spustoszone sioła,

A w polu niewiasta zawodzi dokoła.

Wszyscy poszli z domu, wzięli z sobą kosy,

robić nie ma komu, giną w polu kłosy.

1. Kiedy pod Warszawą dziatwa się zbierała,

zdało się, że sława wyjdzie Polska cała.

Bili zimę całą, bili się przez lato,

a w jesieni za to i dziatwy nie stało.

1. Skończyły się boje, ale próżna praca,

Bo w dziedziny swoje nikt z braci nie wraca:

Jednych ziemia gniecie , a drudzy w niewoli

- A inni po świecie bez chaty, bez roli.

5.   Ni z pomocy z nieba, ani z ludzkiej ręki,

   Pusta leży gleba, darmo kwiatów wdzięki!

   O! polska kraino! gdyby ci rodacy,

   co za ciebie giną , wzięli się do pracy.

6. I po garstce ziemi z Ojczyzny zabrali ,

    Jużby dłońmi  swemi Polskę usypali.

    Lecz wybić się siłą, ni daj nam Boże

   -Bo zdrajców przybyło,  nikt nie pomoże.

POŻEGNANIE

Panna młoda, jak jagoda,

 Stojąc we drzwiach płacze:

 „Kiedyż ja cię,

 „W naszej chacie,       

 „Tu znowu obaczę?“

Przed dziewczyną, przed maliną,

 Stoi chłopak zbrojny,

 A koń wrony,    

 Kulbaczony,

 Rwie się niespokojny.

Ciężka droga, bo na wroga,

 Nie rwij się koniku!       

 W krwawym polu,

 W srogim bolu,

 Legnie was bez liku.

„Idź, gdy trzeba! niech Cię nieba,      

 „Niech Cię bóg prowadzi!

 „Lecz ten krzyżyk

 „I szkaplérzyk

 „W boju nie zawadzi.      

„Za wygraną zmów co rano:

 „Trzy Zdrowaś i Wierzę;

 „Kto pobożny

 „I ostrożny,       

 „Tego i bóg strzeże.“

Rzekła — płacze. — Wrona kracze,

 A to wrzask złowrogi.

 Nie pomoże       

 święty boże!

 Kraj nad wszystko drogi.

Przyjął krzyżyk i szkaplérzyk,

 Westchnął — dosiadł konia —       

 Skinął głową:

 „Bądź mi zdrową!“

 I ruszył wzdłuż błonia.

Ale prędzéj z szaréj przędzy       

 Srebrna nić wypłynie,

 Niż we swaty

 Do jej chaty

 Staś kiedy zawinie.         

Białe Orlę

Mnóstwo ludzi przed gospodą,

Tańczy młodzież, rżnie muzyka:

Bywaj zdrowa mi, jagodo!

Jutro siędziem na konika.      

 A jagoda, a kochanie

 Smutno w tańcu nań spoziéra,

 To chce śpiewać, to znów stanie,

 I fartuszkiem łzy ociéra.      

Zatrzymała wszystkie pary,

I skinęła ku Warszawie;

Bo z Warszawy wracał prawie

Z nowinami Bartosz stary:       

 A gdy spostrzegł po-nad drogą

 Takie tany, potrząsł głową,

 I pogroził skrzypkom srogo,

 A do chłopców rzekł surowo:       

„Dajcie pokój pustej wrzawie;

„Bo dziś, dzieci, wielkie święto,

„Dziś okopy przy Warszawie

„Z nabożeństwem sypać jęto.       

 „A i owo Bóg wysoki

 „Wielkie cuda nam zwiastuje.

 „Patrzcie! patrzcie na obłoki!

 „Co tam z chmur się ukazuje?       

„Wszak to, dzieci, Orlę nasze!

„Polskich Królów Orlę one; —

„Ale patrzcie, jakże ptasze

„Srogo piersi ma skrwawione!“       

 „Prawda! prawda!“ lud zawoła.

 „Niechaj będzie pochwalony!

 „Chodźwa[1], ojce, do kościoła,

 „A wy, chłopcy, bijcie w dzwony.“       

I już niebo poszarzało,

Znikł z przed oczu Orzeł biały,

A lud jeszcze klęczał cały,

I psów wycie się ozwało...       

 I nazajutrz o tym cudzie

 O mil kilka powiadano.

 „Za Kościuszki — rzekli ludzie —

 „Orlę takie już widziano.       

„Wielka, wielka wojna będzie:

„Oj, niejeden Moskal zginie;

„Lecz i Orlę krwią opłynie,

„W Polsce mogił nam przybędzie! —“       

Autor: WINCENTY POL

Krakusy

Grzmią pod Stoczkiem armaty,

Błyszczą białe rabaty,

A Dwernicki na przedzie,

Na Moskala sam jedzie.

„Hej, za lance chłopacy!

Czego będziem tu stali?

Tam się biją rodacy,

A my będziem słuchali?“

„Chodźwa trzepać Moskala,

Bo dziś Polska powstała!

Niech nam Polski nie kala —

Hej, zabierzwa mu działa!“

I zerwali się razem,

Posterunek rzucili,

Niewołani rozkazem,

Na batalję przybyli.

„Cóż to słychać ułanie?“

Pyta jeden z nich żwawo:

— „Kropią naszych mospanie,

Słonce zaszło dziś krwawo!“

— „Ejże kropią, mówicie?!

Jakże kropić nie mają,

Kiedy wy tu stoicie,

A wej oni strzelają?!“

„Wszak to działa, nie dziwo?

Wszak to blisko, wiarusy.

Hej, na działa, a żywo!

Dalej naprzód krakusy!“

I krzyknęli wraz: „Hura!!!“

Właśnie, gdy wróg nacierał.

„Co tam leci za chmura?“

Pyta sztabu jenerał.

„Jenerale! Krakusy

Znać swą pocztę rzucili“ —

„Oszaleli wiarusy,

Bez rozkazu ruszyli,

A to czyste waryaty!

Patrz — jak lecą po roli —

Patrz, jak wiercą granaty!

Nie daruję swawoli!“

Lecz gdy wódz się tak gniewa,

Groźnie patrzy dokoła,

Ktoś od walki przybywa

I z daleka już woła:

— „Jenerale! to chwaty!

Od lewego tam skrzydła

Wiodą cztery armaty,

I Moskali jak bydła!“

Lecą, lecą wzdłuż błonia,

Grzmią krakowskie kopyta;

A Dwernicki spiął konia,

I okrzykiem ich wita:

„Dzielnieście się spisali!

Zawsze Polak tak bije!

A krakusy wołali:

„Nasza Polska niech żyje!!!“