Odrodzenie sztuki ludowej krajów V4 poprzez rozwój przemysłów kreatywnych

Centrum Kultury Rodzimej w willi Czerwony Dwór, jednostka Zakopiańskiego Centrum Kultury bierze udział w projekcie wyszehradzkim pod nazwą „Odrodzenie sztuki ludowej krajów V4 poprzez rozwój przemysłów kreatywnych”. Uczestniczą w nim delegacje z krajów partnerskich - Węgier, Słowacji, Czech i Polski. We wrześniu uczestnicy spotkali się w czeskich Strážnicach. Z ramienia Czerwonego Dworu w projekcie wzięły udział Joanna Łacek, Anna Buńda-Dorula oraz Małgorzata Wnuk. Poniżej relacja z wyjazdu autorstwa Anny Buńdy-Doruli...

„Zaczęliśmy od zwiedzania pracowni i sklepu rodziny Jochów w Strážnicy, gdzie tradycja modrotisku (monodruku) sięga 1906 roku, kiedy warsztat założył Cyril Joch. 

Mieliśmy okazję zobaczyć pracownię od środka, poznać kolejne etapy powstawania tkaniny, obejrzeć stare drewniane formy drukarskie oraz kadzie do farbowania indygiem. A na koniec oczywiście sklep – pełen tradycyjnych i współczesnych wzorów oraz gotowych wyrobów. Trudno było wyjść z pustymi rękami! 

To jedno z tych miejsc, gdzie modrotisk nie jest muzealnym eksponatem, ale nadal żywym, wykonywanym na miejscu rzemiosłem.

Następnego dnia w Strážnicy mieliśmy kolejny intensywny dzień poświęcony modrotiskowi i tradycyjnemu ubiorowi Moraw. Rozpoczęliśmy od zwiedzania stałej wystawy „Lidový oděv na Moravě” w siedzibie NÚLK. Następnie przyszedł czas na solidną porcję wiedzy: Lucie Svobodová opowiadała o technologii i technikach wykonywania modrotisku, a dr Petra Hrbáčová o jego zastosowaniu w tradycyjnym stroju.

Szczególnie ciekawa była część poświęcona trzem regionom Moraw, w których modrotisk mocno zaznaczył swoją obecność w ubiorze: Valašsku, Horňácku i okolicach Strážnicy. Dużo konkretów, świetne przykłady i możliwość przyjrzenia się z bliska temu, jak tkanina funkcjonowała w kulturze.

Kolejnym etapem czeskiej części projektu był udział w warsztatach projektowania mody inspirowanej tradycyjnym strojem morawskim. Prowadząca warsztaty - projektantka Petra Graffe wraz ze studentami najpierw przybliżyła proces twórczy – od poszukiwania inspiracji i pierwszych szkiców po gotowy projekt – oraz zaprezentowała przykłady własnych realizacji.

Następnie przeszłyśmy do pracy praktycznej. Punktem wyjścia były tradycyjne stroje morawskie, których formy, detale i ornamenty stały się inspiracją do tworzenia współczesnych projektów. Przez oba dni powstawały własne koncepcje i szkice, pozwalające spojrzeć na regionalne dziedzictwo z zupełnie innej perspektywy. Drugiego dnia program uzupełniły także warsztaty tworzenia biżuterii z wykorzystaniem modrotisku.

Było to bardzo ciekawe połączenie tradycji ze współczesnym projektowaniem i pokazanie, że dawne wzory oraz lokalne rzemiosło mogą być żywym źródłem inspiracji dla dzisiejszej mody. 

Oprócz udziału w warsztatach, jednym z punktów czeskiej części projektu wyszechradzkiego było zwiedzanie skansenu w Strážnicy. Wizyta była doskonałą okazją do poznania tradycyjnej kultury i codziennego życia mieszkańców Moraw.

W programie znalazły się występy morawskich zespołów folklorystycznych oraz pokazy dawnych prac gospodarskich – tłoczenia jabłek, łuskania fasoli, obróbki lnu czy warzenia powideł. Można było zobaczyć również pracujący młyn i tartak, odwiedzić stoiska z rękodziełem, a także spróbować ziemniaczanych naleśników z powidłami.

Dla nas było to przede wszystkim ciekawe spotkanie z kulturą, historią i tradycjami Moraw, pozwalające poznać je nie tylko poprzez muzealne eksponaty, ale także poprzez żywe pokazy, muzykę i smaki regionu.