Muzeum Tatrzańskie zaprasza na ogólnopolską konferencję naukową „Bronisław Piłsudski. Etnografia – kolekcjonowanie – muzeum”, która odbędzie się 5–7 listopada 2026 roku w Zakopanem. Wydarzenie organizowane w ramach obchodów 160. rocznicy urodzin wybitnego etnografa zgromadzi badaczy z polskich uczelni, muzeów i instytucji kultury. W programie znalazły się referaty naukowe, dyskusje, performance artystyczny, wernisaż wystawy oraz wycieczka śladami Bronisława Piłsudskiego po Podhalu. Obrady konferencyjne będą transmitowane online.

Bronisław Piłsudski – etnograf, kolekcjoner i muzeolog. Ogólnopolska konferencja naukowa w Zakopanem

Jakie znaczenie dla współczesnej etnografii mają badania Bronisława Piłsudskiego? Co mówią o nim zgromadzone kolekcje muzealne, archiwalia i kontakty z innymi badaczami? W jaki sposób jego dorobek inspiruje dzisiejszych naukowców, muzealników i artystów? Odpowiedzi na te pytania będą poszukiwać uczestnicy ogólnopolskiej konferencji naukowej „Bronisław Piłsudski. Etnografia – kolekcjonowanie – muzeum”, która odbędzie się w dniach 5–7 listopada w Zakopanem. Wydarzenie, przygotowane w ramach obchodów 160. rocznicy urodzin Bronisława Piłsudskiego, będzie okazją do wieloaspektowego spojrzenia na jego działalność naukową, kolekcjonerską i muzealniczą.

Bronisław Piłsudski i jego miejsce w historii etnografii

Konferencja odbędzie się w Muzeum Palace, oddziale Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego w Zakopanem. W ciągu dwóch dni obrad naukowcy i muzealnicy reprezentujący różne instytucje przyjrzą się działalności Bronisława Piłsudskiego z perspektywy historii nauki, etnografii, muzealnictwa oraz współczesnych praktyk artystycznych.

Program został podzielony na pięć bloków tematycznych: „Konteksty”, „Kolekcjonowanie”, „Etnografia”, „Dziedzictwo” oraz „Inspiracje”. Pozwolą one prześledzić zarówno naukowe i osobiste relacje Piłsudskiego, jak i losy zgromadzonych przez niego zbiorów oraz współczesne interpretacje jego dorobku.

Uroczyste otwarcie konferencji zaplanowano na 5 listopada o godz. 9.15. Uczestników powita Michał Murzyn, dyrektor Muzeum Tatrzańskiego.

Od Syberii po Zakopane – naukowe i osobiste relacje

Pierwsza sesja, zatytułowana „Konteksty”, poświęcona będzie środowisku naukowemu i osobistym relacjom Bronisława Piłsudskiego.

Dr hab. Anna Król, prof. ASP, oraz Wioletta Laskowska-Smoczyńska z Muzeum Manggha przedstawią referat dotyczący niejasnych relacji między zleceniodawcą a zleceniobiorcą. Z kolei dr Kinga Nędza-Sikoniowska z Muzeum Tatrzańskiego opowie o naukowych i osobistych związkach Bronisława Piłsudskiego z Wacławem Sieroszewskim.

Ważnym punktem programu będzie wystąpienie prof. dr hab. Grażyny Kubicy-Heller z Uniwersytetu Jagiellońskiego, poświęcone kontaktom etnograficznym Piłsudskiego w Zakopanem, w tym jego relacjom z Bronisławem Malinowskim i Marią Czaplicką.

Pierwszą część obrad uzupełni performance delegowany „Dla Marii. Powinowactwa z wyboru” Anny Baumgart, artystki zajmującej się m.in. historią, pamięcią i archiwum. W realizacji wystąpi aktorka i performerka Klara Bielawka.

Kolekcje, archiwa i początki muzealnictwa

Druga sesja, „Kolekcjonowanie”, skoncentruje się na zbiorach związanych z Bronisławem Piłsudskim i ich znaczeniu dla współczesnych instytucji muzealnych.

Dr Marta Skwirowska z Państwowego Muzeum Etnograficznego w Warszawie opowie o kolekcjach pochodzących z zesłania oraz darach badaczy i wygnańców przekazywanych do przedwojennych zbiorów muzeum.

Jacek Kukuczka z Muzeum Etnograficznego w Krakowie podejmie temat mniej znanych wątków kolekcjonerskiej działalności Piłsudskiego, a Anna Kozak z Muzeum Tatrzańskiego przedstawi rozwój kolekcjonerstwa etnograficznego w zakopiańskim muzeum w latach 1912–1914.

O zbiorach związanych z Bronisławem Piłsudskim, przechowywanych w Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku, opowie dr Robert Andrzejczyk.

Nowatorskie metody badań na Podhalu

Trzecia sesja, „Etnografia”, poświęcona będzie działalności naukowej Bronisława Piłsudskiego, ze szczególnym uwzględnieniem jego pracy na Podhalu.

Prof. dr hab. Jan Święch z Uniwersytetu Jagiellońskiego przybliży koncepcję pracy naukowej Piłsudskiego w Dziale Ludoznawczym Muzeum Tatrzańskiego.

Karolina Zięba z Archiwum Narodowego w Krakowie przedstawi jego działalność na Podtatrzu w świetle materiałów przechowywanych w archiwach państwowych.

Z kolei dr Magdalena Kwiecińska z Muzeum Tatrzańskiego omówi nowatorskie metody badań terenowych stosowane przez Bronisława Piłsudskiego na Podhalu.

Dziedzictwo Bronisława Piłsudskiego we współczesnym świecie

Drugi dzień obrad, 6 listopada, rozpocznie sesja „Dziedzictwo”, poświęcona współczesnemu znaczeniu dorobku etnografa.

Katarzyna Nowak z Muzeum Manggha przedstawi działania tej instytucji związane z przywracaniem pamięci o Bronisławie Piłsudskim, natomiast dr Jadwiga Rodowicz-Czechowska opowie o inicjatywach realizowanych przez Muzeum Józefa Piłsudskiego w Sulejówku.

Szczególnie aktualny wymiar będzie miało wystąpienie Agaty Buchholtz z Międzynarodowego Ośrodka Szkolenia i Badań nad Dziedzictwem Kultury w Zagrożeniu. Badaczka podejmie temat znaczenia pism Bronisława Piłsudskiego dla współczesnej ochrony dziedzictwa kulturowego w sytuacjach kryzysu i wojny.

Bronisław Piłsudski inspiracją dla współczesnych artystów

Ostatnia sesja konferencyjna, „Inspiracje”, pokaże, że dorobek etnografa pozostaje ważnym punktem odniesienia również dla współczesnych twórców.

Dr Lucjan Buchalik z Muzeum Miejskiego w Żorach opowie o wystawie „W cieniu”, przygotowanej przez Akademię Sztuk Pięknych we Wrocławiu, oraz o nowym życiu kolekcji ajnuskiej.

Dr hab. Anna Kołodziejczyk, prof. ASP, i dr Daniela Tagowska z Akademii Sztuk Pięknych we Wrocławiu przedstawią współczesne artystyczne interpretacje badań Bronisława Piłsudskiego.

Z kolei Marietta Kalinowska-Bujak z Muzeum Miejskiego w Żorach przybliży projekt „Muzeum w podróży z Bronisławem Piłsudskim”, inspirowany etnograficznymi wątkami jego zesłania.

„Blisko ludzi” – wystawa o początkach etnografii w Zakopanem

Ważnym wydarzeniem towarzyszącym konferencji będzie wernisaż wystawy „Blisko ludzi. Bronisław Piłsudski i początki etnografii w Zakopanem”, który odbędzie się 6 listopada o godz. 17.00 w Gmachu Głównym Muzeum Tatrzańskiego przy ul. Krupówki 10.

Kuratorką ekspozycji jest Anna Kozak.

Wystawa poświęcona będzie działalności Bronisława Piłsudskiego i początkom badań etnograficznych w Zakopanem, stanowiąc ważne uzupełnienie naukowych rozważań podejmowanych podczas konferencji.

Uczestnicy wydarzenia będą mogli również zapoznać się z dwiema wystawami plenerowymi: „Bronisława Giżycka / Etnografia. Podhale, Orawa, Spisz”, prezentowaną przed Gmachem Głównym Muzeum Tatrzańskiego, oraz „Bronisław Piłsudski. Etnograf nad etnografów”, dostępną przy oczku wodnym na górnych Krupówkach. Koncepcję merytoryczną i opracowanie obu ekspozycji przygotowała dr Magdalena Kwiecińska.

Śladami Bronisława Piłsudskiego po Podhalu

Ostatni dzień konferencji, 7 listopada, poświęcony będzie wycieczce terenowej śladami Bronisława Piłsudskiego po Podhalu.

Uczestników poprowadzą Magdalena Kwiecińska i Maciej Krupa. Wycieczka rozpocznie się o godz. 9.00 przed Muzeum Palace, a powrót zaplanowano około godz. 13.00.

Lista uczestników wycieczki jest już zamknięta. Muzeum Tatrzańskie planuje jednak kolejną wyprawę śladami Bronisława Piłsudskiego w pierwszym kwartale 2027 roku. Szczegółowe informacje zostaną opublikowane na stronie internetowej muzeum.

Ogólnopolska konferencja w Roku Bronisława Piłsudskiego

Konferencja „Bronisław Piłsudski. Etnografia – kolekcjonowanie – muzeum” stanowi część obchodów 160. rocznicy urodzin badacza.

W Radzie Naukowej konferencji zasiadają prof. dr hab. Alfred Majewicz, prof. dr hab. Mieczysław Rokosz, prof. dr hab. Jan Święch oraz dr hab. Stanisława Trebunia-Staszel, prof. UJ.

Wydarzenie odbywa się pod honorowym patronatem Burmistrza Miasta Zakopane.

Informacje organizacyjne

Ogólnopolska konferencja naukowa „Bronisław Piłsudski. Etnografia – kolekcjonowanie – muzeum”

5–7 listopada 2026 r.

Miejsce obrad: Muzeum Palace – oddział Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego, ul. Tytusa Chałubińskiego 7, Zakopane.

5 listopada (czwartek): rejestracja od godz. 8.30, uroczyste otwarcie o godz. 9.15, następnie sesje naukowe.

6 listopada (piątek): obrady od godz. 9.30; o godz. 17.00 wernisaż wystawy „Blisko ludzi. Bronisław Piłsudski i początki etnografii w Zakopanem” w Gmachu Głównym Muzeum Tatrzańskiego.

7 listopada (sobota): wycieczka śladami Bronisława Piłsudskiego po Podhalu, godz. 9.00–ok. 13.00. Lista uczestników jest zamknięta.

Wstęp na obrady konferencyjne jest wolny w ramach promocji Muzeum Tatrzańskiego. Konferencja będzie również transmitowana online.