Jak badać i chronić zbiory zoologiczne? Konferencja naukowa w Muzeum Tatrzańskim

Muzeum Tatrzańskie zaprasza na konferencję naukową „Dobre praktyki w opracowywaniu i dokumentacji zbiorów zoologicznych”, która odbędzie się 14–15 listopada 2026 roku w Muzeum Palace przy ul. Chałubińskiego 7 w Zakopanem. Spotkanie zgromadzi specjalistów zajmujących się badaniem, dokumentowaniem i ochroną kolekcji przyrodniczych. W programie znalazły się otwarte wykłady, dyskusje naukowe, warsztaty oraz zajęcia terenowe.

Jak badać i chronić zbiory zoologiczne? Konferencja naukowa w Muzeum Tatrzańskim

Czy muzealne kolekcje zoologiczne mogą pomóc w ochronie zagrożonych gatunków? Jak wykorzystać nowoczesne badania genetyczne, techniki obrazowania 3D i analizy mikroskopowe do poznawania historii przyrody? W jaki sposób dokumentować, przechowywać i udostępniać zbiory, aby zachowały swoją wartość dla kolejnych pokoleń? Odpowiedzi na te pytania będą poszukiwać uczestnicy konferencji naukowej „Dobre praktyki w opracowywaniu i dokumentacji zbiorów zoologicznych”, która odbędzie się 14–15 listopada w Muzeum Palace, oddziale Muzeum Tatrzańskiego w Zakopanem.

Muzealne kolekcje jako źródło wiedzy o przyrodzie

Zbiory zoologiczne przechowywane w muzeach i instytucjach naukowych stanowią niezwykle cenne źródło informacji o różnorodności biologicznej, historii przyrody oraz rozwoju nauk przyrodniczych. Gromadzone przez dziesięciolecia, a niekiedy nawet stulecia, pozwalają badaczom analizować zmiany zachodzące w środowisku naturalnym, poznawać występowanie poszczególnych gatunków i odtwarzać historię ich populacji.

Współczesne metody badawcze otwierają przed muzealnymi kolekcjami zupełnie nowe możliwości. Materiały zgromadzone wiele lat temu mogą dziś służyć m.in. badaniom genetycznym, analizom pochodzenia okazów czy pracom związanym z ochroną zagrożonych gatunków.

Właściwe opracowanie, dokumentowanie i zabezpieczenie zbiorów ma zatem znaczenie nie tylko dla muzealnictwa, ale również dla współczesnej nauki i ochrony przyrody.

Od badań genetycznych po dokumentację 3D

Celem konferencji jest wymiana doświadczeń pomiędzy specjalistami reprezentującymi muzea, uczelnie i instytucje naukowe oraz przedstawienie aktualnych kierunków badań nad kolekcjami zoologicznymi.

Wśród poruszanych zagadnień znajdą się m.in. badania genetyczne i proweniencyjne, datowanie radioizotopowe, historia nauk przyrodniczych, dokumentowanie zbiorów, badania faunistyczne oraz wykorzystanie nowoczesnych technik analitycznych.

Uczestnicy podejmą również temat wyceny kolekcji przyrodniczych, badań bursztynu oraz metod opracowywania i przechowywania zbiorów zoologicznych.

Ważnym elementem spotkania będzie refleksja nad tym, w jaki sposób połączyć tradycyjne metody pracy muzealnej z możliwościami oferowanymi przez współczesną naukę i technologie cyfrowe.

Otwarte wykłady dla zainteresowanych przyrodą i nauką

Pierwszy dzień konferencji, sobota 14 listopada, rozpocznie się o godz. 11.00 uroczystym otwarciem przez Michała Murzyna, dyrektora Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego.

Następnie zaplanowano cykl otwartych wykładów poświęconych różnorodnym aspektom pracy z kolekcjami zoologicznymi.

Prof. dr hab. Dariusz Iwan przedstawi wyzwania związane z ustalaniem pochodzenia zbiorów zoologicznych, natomiast Kamilla Pawłowska omówi możliwości, jakie stwarza muzeomika w badaniach kolekcji szczątków faunistycznych.

O bursztynie jako przedmiocie badań naukowych i muzealnych narracji opowie Katarzyna Kopeć.

W kolejnych wystąpieniach Rafał Garlacz przybliży zasady zarządzania kolekcjami malakologicznymi, obejmującymi mięczaki, a prof. dr hab. Jan Kotusz przedstawi zagadnienia związane z kolekcjami ichtiologicznymi, czyli zbiorami ryb przechowywanymi w muzeach przyrodniczych.

Szczególnie interesująco zapowiada się referat Roberta Rutkowskiego, poświęcony wykorzystaniu okazów muzealnych w genetyce konserwatorskiej ptaków, w tym w działaniach związanych z przenoszeniem i ponownym wprowadzaniem gatunków do środowiska naturalnego.

Z kolei Aybüke Akta zaprezentuje praktyczne możliwości dokumentowania kolekcji osteologicznych, czyli zbiorów kostnych, przy wykorzystaniu technologii trójwymiarowych.

Jak wycenić bezcenne?

Jednym z tematów konferencji będzie również problem określania wartości kolekcji przyrodniczych.

Szymon Konwerski wygłosi referat zatytułowany „Jak wycenić bezcenne?”, podejmując zagadnienie wyceny zbiorów, których znaczenie wykracza poza wartość materialną.

Jan Cichocki przedstawi możliwości prowadzenia badań faunistycznych z wykorzystaniem muzealnych kolekcji zoologicznych na przykładzie wybranych gatunków ssaków.

O aktualności tradycyjnej dokumentacji naukowej w muzeach przyrodniczych opowie dr Marcin Warchałowski z Muzeum Tatrzańskiego, a Zbigniew Adamski przybliży zastosowanie badań mikroskopowych w praktyce muzealnej.

W programie przewidziano również panel dyskusyjny „Archiwum i inwentaryzacja w muzeum jako źródło dokumentów pomocnych w badaniach na kolekcjach zoologicznych”, który poprowadzą Dagmara Schmidt i Dominika Wolska.

Sobotnie obrady zakończą się podsumowaniem dotychczasowych spotkań, refleksjami przedstawionymi przez Jana Kotusza oraz dyskusją.

Warsztaty i zajęcia terenowe

Drugi dzień konferencji, niedziela 15 listopada, będzie miał charakter praktyczny.

W programie przewidziano warsztaty w pracowni przyrodniczej oraz wyjście terenowe, pozwalające uczestnikom odnieść omawiane zagadnienia do praktyki badawczej i muzealnej.

Takie połączenie wykładów, wymiany doświadczeń i zajęć praktycznych ma sprzyjać wypracowywaniu rozwiązań, które mogą być wykorzystywane w codziennej pracy instytucji opiekujących się zbiorami przyrodniczymi.

Współpraca na rzecz ochrony dziedzictwa przyrodniczego

Organizatorzy konferencji podkreślają znaczenie współpracy pomiędzy muzeami, uczelniami oraz innymi instytucjami naukowymi.

Jednym z oczekiwanych rezultatów spotkania jest upowszechnienie dobrych praktyk w zakresie dokumentacji, opracowywania i udostępniania kolekcji zoologicznych, a także wskazanie nowych możliwości wykorzystania zbiorów w badaniach naukowych.

Konferencja ma również pomóc w identyfikacji wspólnych wyzwań badawczych i konserwatorskich oraz stworzyć przestrzeń do inicjowania kolejnych przedsięwzięć służących ochronie dziedzictwa przyrodniczego.

W skład Komitetu Naukowego konferencji wchodzą: prof. dr hab. Dariusz Iwan, dr hab. Jan Kotusz, prof. UWr, oraz dr Marcin Warchałowski.

Informacje o wydarzeniu

Konferencja naukowa „Dobre praktyki w opracowywaniu i dokumentacji zbiorów zoologicznych”

14–15 listopada 2026 r.

Muzeum Palace – oddział Muzeum Tatrzańskiego im. Dra Tytusa Chałubińskiego
ul. Chałubińskiego 7, Zakopane

14 listopada (sobota): otwarcie o godz. 11.00, następnie otwarte wykłady naukowe, panel dyskusyjny i podsumowanie obrad.

15 listopada (niedziela): warsztaty w pracowni przyrodniczej oraz wyjście terenowe.

Szczegółowy program konferencji dostępny jest na stronie internetowej Muzeum Tatrzańskiego.