Telefon od „pracownika banku”? Te sygnały powinny od razu wzbudzić czujność

Numer banku wyświetlony na ekranie może być prawdziwy, mimo że po drugiej stronie jest oszust. Samo imię klienta, znajomość części danych ani informacja o rzekomo podejrzanym przelewie również nie potwierdzają tożsamości rozmówcy. Przy spoofingu przestępca może podstawić numer infolinii i wykorzystać wcześniej zdobyte informacje, żeby telefon wyglądał jak zwykły kontakt z banku. Znacznie ważniejsze jest to, czego rozmówca zaczyna wymagać. Kod SMS lub BLIK, login i hasło, instalacja AnyDesk albo TeamViewer, przelew na „bezpieczne konto” czy zakaz rozłączania się są sygnałem, żeby przerwać rozmowę. Podejrzany telefon najlepiej zweryfikować po zakończeniu połączenia, samodzielnie wybierając numer banku z oficjalnej strony, aplikacji albo karty.

Jak zaczyna się telefoniczne oszustwo?

Oszust zwykle nie zaczyna od prośby o kod BLIK ani hasło do bankowości. Najpierw podaje konkretny powód telefonu: nietypowe logowanie, wniosek kredytowy albo przelew do nieznanego odbiorcy. Przedstawia się jako pracownik banku i buduje sytuację tak, jakby zagrożenie już trwało, a na reakcję zostało niewiele czasu.

Dopiero później pojawia się „procedura bezpieczeństwa”. Rozmówca przekonuje, że trzeba potwierdzić operację, zabezpieczyć rachunek albo zatrzymać przelew. Właśnie wtedy może zacząć żądać danych, kodów lub wykonania czynności, których prawdziwy bank nie powinien wymagać podczas takiej rozmowy.

W tym momencie oszust może poprosić o:

• kod SMS lub kod BLIK;

• login i hasło do bankowości;

• dane karty płatniczej;

• zatwierdzenie powiadomienia w aplikacji;

• instalację programu do zdalnego dostępu;

• przelew pieniędzy na wskazany rachunek.

Oszust przedstawia te polecenia jako procedurę bezpieczeństwa, aby zdobyć dane lub skłonić właściciela konta do wykonania operacji.

Sześć sygnałów, że po drugiej stronie może być oszust

Rozmówca wymaga natychmiastowej decyzji

Osoba dzwoniąca mówi, że nie ma czasu na zastanowienie, a każda chwila zwłoki może oznaczać utratę pieniędzy. Taka presja utrudnia spokojną ocenę sytuacji. Pracownik banku nie powinien próbować powstrzymać cię przed rozłączeniem się i samodzielnym kontaktem z bankiem.

Prosi o kod SMS, BLIK albo dane logowania

Nie przekazuj przez telefon loginu, hasła, kodu autoryzacyjnego ani danych karty. Bank może poprosić o potwierdzenie tożsamości w aplikacji lub podczas rozmowy z infolinią, ale nie powinien prosić o podanie loginu i hasła przez telefon.

Poleca przelać pieniądze na „bezpieczne konto”

Pracownik banku nie powinien zalecać klientowi przelewania pieniędzy na rzekomo bezpieczny rachunek. Jeśli konsultant używa takiego argumentu, zakończ połączenie.

Chce zainstalować aplikację do zdalnego dostępu

AnyDesk, TeamViewer i podobne programy są legalnymi narzędziami pomocy technicznej. Pracownik banku nie powinien jednak nakłaniać klienta do instalowania takich programów podczas rozmowy telefonicznej. Zdalny dostęp może pozwolić obcej osobie obserwować ekran, sterować urządzeniem i widzieć dane wpisywane podczas logowania.

Naciska, żeby się nie rozłączać i z nikim nie konsultować

Oszuści mogą twierdzić, że po rozłączeniu bank nie będzie już w stanie zatrzymać przelewu albo zabezpieczyć rachunku. Mogą też żądać zachowania całej sprawy w tajemnicy. Oszust próbuje w ten sposób uniemożliwić rozmówcy sprawdzenie historii w banku lub u bliskiej osoby.

Przekonuje, że numer na ekranie potwierdza, że dzwoni z banku

Numer przypominający infolinię banku nie jest dowodem, że połączenie rzeczywiście pochodzi z banku. Za pomocą spoofingu oszust może sprawić, że na ekranie wyświetli się numer należący do banku lub innej instytucji.

Możesz też sprawdzić w wyszukiwarce numerów telefonów, czy inni użytkownicy zgłaszali podobne połączenia z tego numeru. Taki wynik nie zawsze jednak potwierdza, kto faktycznie dzwonił.

Co zrobić, gdy odbierzesz podejrzany telefon?

Nie podawaj danych i nie zatwierdzaj żadnej operacji podczas rozmowy. Zakończ połączenie, nawet jeśli rozmówca twierdzi, że przerwanie kontaktu pogorszy sytuację.

Nie oddzwaniaj automatycznie na numer widoczny w historii połączeń. Znajdź oficjalny numer banku na jego stronie internetowej, w aplikacji albo na odwrocie karty. Dopiero wtedy zadzwoń do banku i zapytaj, czy rzeczywiście próbował się z tobą skontaktować.

Jeżeli podałeś login, hasło, dane karty lub kod, powiadom bank natychmiast. Powiedz także, czy zatwierdziłeś powiadomienie w aplikacji, wykonałeś przelew albo instalowałeś program do zdalnego dostępu. Na tej podstawie bank zdecyduje, które dostępy, karty lub operacje trzeba zablokować.

Jak przygotować bliskich na taki telefon?

Warto wcześniej ustalić z bliskimi prostą zasadę: podczas niespodziewanej rozmowy nie podajemy kodów ani danych do bankowości i nie wykonujemy przelewów na polecenie dzwoniącego. Jeśli rozmówca mówi o wypadku, zagrożonym rachunku, kredycie albo pilnej interwencji, najpierw trzeba się rozłączyć.

Seniorowi warto zostawić zapisany numer banku oraz numer do bliskiej osoby, z którą może szybko skonsultować podejrzaną rozmowę. W razie wątpliwości można zadzwonić do kogoś z rodziny z innego telefonu i opowiedzieć o sytuacji. Nie należy korzystać z numeru ani linku podanego przez rozmówcę.

Podobne schematy dotyczą również telefonów od rzekomych wnuczków, policjantów, prokuratorów i pracowników poczty. Oszust może zmieniać rolę, ale nadal próbuje działać szybko: wywołać strach, nakłonić do przekazania pieniędzy i utrudnić konsultację z inną osobą. 

Więcej o tych scenariuszach przeczytasz w materiale „Oszustwo na wnuczka, policjanta lub pracownika poczty. Co zrobić, gdy podałeś dane albo straciłeś pieniądze?”.

Podejrzany telefon zawsze zweryfikuj bezpośrednio w banku

Prawdziwy bank może skontaktować się z klientem w sprawie podejrzanej operacji, ale nie powinien wymagać podania hasła, kodu BLIK ani wykonania przelewu podczas rozmowy. Jeśli coś się nie zgadza, rozłącz się i samodzielnie zadzwoń do banku, korzystając z numeru z oficjalnej strony, aplikacji albo karty.

Nie oceniaj wiarygodności rozmówcy na podstawie numeru wyświetlonego na ekranie, tonu rozmowy ani informacji, które o tobie zna. Jeśli masz wątpliwości, rozłącz się i samodzielnie zadzwoń do banku, korzystając z numeru z oficjalnej strony, aplikacji albo karty.