Harenda. 100.rocznica śmierci Jana Kasprowicza

1 sierpnia 1926 roku w Zakopanem zmarł Jan Kasprowicz, wybitny poeta, publicysta, wielki patriota. W dniu 100.rocznicy śmierci poety na Harendzie odbyły się uroczystości upamiętniające to wydarzenie. Uroczystości rozpoczęto mszą świętą w XVIII wiecznym kościele pw. Świętego Jana Apostoła i Ewangelisty Jana Apostoła odprawioną w intencji Jana Kasprowicza, oraz byłych i obecnych członków Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza. Kazanie wygłosił wieloletni proboszcz ks. Senior Kazimierz Podsiadło. Obecni byli również księża: ks. Infułat Stanisław Olszówka, ks. Proboszcz Jerzy Adamczyk i pochodzący z parafii ks. Stanisław Budziak.

Następnie zebrani przeszli pod Mauzoleum poety, gdzie odprawiono modlitwę za zmarłych Jana i Marię Kasprowiczów, a instytucie, organizacje i osoby prywatne złożyły w krypcie wieńce i kwiaty. Między innymi złożono winiec od Prezydenta Rzeczypospolite Polskiej Karola Nawrockiego, Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu, Gminy Poronin, Gminy Miasta Zakopane, Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Gniazdo Zakopane, Muzeum Tatrzańskiego im. Tytusa Chałubińskiego.

Prowadzący uroczystość Andrzej Bienias aktor Teatru Stanisława Ignacego Witkiewicza odczytał wiersz Kasprowicza:
XIV
Na razie, mówiący prawdę,
Nie palę się całkiem do śmierci,
Przyjdzie tu sama tą drogą,
Albo po wązkiej tej perci.

Całkiem też ludzi rozumiem,
Krzyczących, że wszystko im jedno,
Jaki ich rydel oklepie,
Gdzie zgnije śmiertelne ich sedno.

Ale że umrzeć raz trzeba,
A marzyć jest wolno każdemu,
Więc mam i ja prośbę w sprawie
Ostatecznego Eremu.

Do was się zwracam, najbliżsi,
I do was, cni przyjaciele,
Byście z tym śmiesznym zewłokiem
Nie mieli zachodów zbyt wiele.

Na chłopską połóżcie furę,
W cztery schowawszy go deski,
Niech w takim zajeżdża tryumfie
Ten pomiot chuci niebieskiej.

Jubilat ciężkich lat życia,
Co swą i cudzą niedolę
Przetrawiał, niech w takim zbytku
Na to zajeżdża pole.

Bo tutaj, na tem pustkowiu,
Gdzie nieraz, dumając o świecie,
W poranki-m się błąkał rosiste,
Głęboki mi dół wykopiecie.

Albo, jeżeli już łaska,
Wybierzcie mi przystań nad rzeką,
Tu, nad tą burtą kamienną,
Pod szumów wieczystych opieką.

Następnie powitał zebrany gości wśród których, byli przedstawiciele władz powiatowych i gminnych, tak Zakopanego, jaki Poronina. Przybyła również Katarzyna Mruk reprezentująca Muzeum im. Jana Kasprowicza w Inowrocławiu,która przywiozła dwie sadzonki jabłoni z ogrodu domu rodzinnego Kasprowicza w Szymborzu.

Głos zabrał Andrzej Gut-Mostowy Poseł na Sejm Rzeczypospolitej Polskiej, którego rodzina była przez lata związana osobą Kasprowicz zamieszkującego w Poroninie, oraz Joanna Staszak Naczelnik Wydziału Kultury Miasta Zakopane. Podziękowała Stowarzyszeniu za działalność i współpracę oraz przekazała prezent od Burmistrza Miasta Zakopane Łukasza Filipowicza. Był to czek na 5.000 złotych.

W zakończeniu części oficjalnej wystąpił Piotr Kyc Prezes Stowarzyszenia Przyjaciół Twórczości Jana Kasprowicza, wymieniając instytucje które podjęły okolicznościowe uchwały w sprawie ustanowienia roku 12026 rokiem Jana Kasprowicza. Były to: Senat Rzeczypospolitej Polskiej, który na 63.posiedzeniu w dniu 22 lipca 2026 roku podjął uchwałę oddającą „ hołd wybitnemu poecie, dramatopisarzowi i tłumaczowi, jednemu z najwybitniejszych przedstawicieli literatury Młodej Polski, którego twórczość na trwałe wpisała się w kulturę narodową. Ponadto „Senat Rzeczypospolitej Polskiej uważa za swój obowiązek przypominanie opinii publicznej postaci, które poprzez swoją działalność i twórczość kształtowały tożsamość narodową”. Uchwałę o ustanowieniu Roku Jana Kasprowicza podjął również Sejmik Województwa Wielkopolskiego, Powiat Inowrocławski oraz Miasto Gmina Zakopane.

Prezes podziękował Ministerstwu Kultury, Urzędowi Marszałkowski Województwa Małopolskiego i Gminie Miasta Zakopane za pomoc finansową w organizacji szeregu wydarzeń z okazji rocznicowych. Podziękowania skierował również do dr honoris causa Marka Małeckiego Prezesa Grypy Kapitałowej Solbet s.a za sfinansowanie rewitalizacji terenu i nowych inwestycji. Wymienił również kustoszkę w Muzeum Małgorzatę Karpiel pomysłodawczyni inicjatyw związanych ze stuleciem śmierci Jana Kasprowicza.

Przypomniał również historie budowy granitowego Mauzoleum Jana Kasprowicza. O godzinie 17.00 w atmosferze zadumy której towarzyszyło bicie dzwonów kościelnych i wycie syren alarmowych oddano hold powstańcom warszawskim i ludności stolicy bestialsko mordowanym w roku 1944 przez Niemców i ich sprzymierzeńców.

Podczas uroczystości były obecne Poczty Sztandarowe Miasta Gminy Zakopane Gminy Zakopane, Szkoły Podstawowej nr 9 im. Jana Kasprowicza na Harendzie i Towarzystwa Gimnastycznego Sokół Gniazdo Zakopane. Druhowie uczcili zmarłego, który był członkiem Sokoła.

Delegacja Poronina odtworzyła swój odział w formie jak w roku 1933. Dzieci ubrane w stroje regionalne niosły ten sam oryginalny drewniany dziewięćsił jaki towarzyszył Kasprowiczowi w powtórnym pochówku.

Część oficjalną uroczystości zakończył Andrzej Bienias odczytując fragmenty z dziennika Marii Kasprowiczowej opisujące ostatnie chwile życia poety o czym zaprosił na koncert plenerowy zespołu Polifonika& Magda Lazar z Inowrocławia.

W repertuarze zespołu znalazły się wiersze Jana Kasprowicza do których muzykę napisali członkowie zespołu. Były klimaty z poezji Kasprowicza - wesoło ale i bardzo refleksyjnie do wzruszenia włącznie.

Na okoliczności jubileuszu mauzoleum zostało udekorowane biało- czerwonymi szarfami, oraz girlandą z gałęzi jodłowych wykonaną przez Kazimierza Michnę właściciela „Karczmy u Świadka” w której przygotowano dla gości poczęstunek. Dziękujemy.